De geschiedenis van behang: van vroeger tot nu
Wie in een oud huis een muur strak wil maken, stuit soms op vijf of zes lagen behang over elkaar. Elke laag vertelt iets over de tijd waarin hij werd geplakt: bloemetjes uit de jaren zeventig, streepjes uit de jaren dertig, soms zelfs een restje handgedrukt papier. Behang bestaat al eeuwen en heeft een verrassend rijke geschiedenis, die begint lang voordat er ook maar één rol in een winkel lag.
Voor het papier: doeken en tapijten aan de muur
In middeleeuwse kastelen en herenhuizen bedekte men wanden met wandtapijten en beschilderde doeken. Die hielden de kou een beetje buiten en lieten vooral zien hoe rijk de bewoner was. Zulke wandbekleding was handwerk en dus kostbaar, gewone mensen hadden kale muren of een laagje kalk.
De wens erachter is nooit veranderd: een wand die warmte, kleur en status uitstraalt. Alleen het materiaal waarmee we dat bereiken, is in de eeuwen daarna steeds toegankelijker geworden.
De opkomst van papieren behang
Papier maken leerden Europeanen van de Arabische wereld, die de techniek weer uit China haalde. Vanaf ruwweg de zestiende eeuw doken de eerste bedrukte papieren wandversieringen op: losse vellen met houtblokken bedrukt, vaak als goedkopere vervanger van tapijten en houtsnijwerk. Drukkers stempelden elk motief met de hand, kleur voor kleur.
In de achttiende eeuw groeide behang uit tot een echte luxe-industrie. Handgeschilderde panorama’s en Chinese taferelen waren razend populair bij wie het kon betalen. Vellen werden aan elkaar gezet tot langere banen, de voorloper van de rol zoals wij die kennen.
Industrie, massaproductie en een donker randje
De negentiende eeuw veranderde alles. Met stoomkracht aangedreven drukpersen en papier van de rol werd behang ineens betaalbaar voor de gewone burger. Patronen konden in grote oplagen worden gedrukt en behangen werd een normale manier om een kamer af te werken.
Die periode kent ook een berucht hoofdstuk: sommige felgroene pigmenten uit die tijd bevatten arseen. In vochtige kamers konden die kleurstoffen schadelijke dampen afgeven, iets wat men pas laat doorkreeg. Het is een vroege les die de branche nooit meer vergat: wat aan de muur hangt, moet ook gezond zijn om mee te leven.
De twintigste eeuw: nieuwe materialen, nieuw gemak
Na de oorlogsjaren volgden de innovaties elkaar snel op. Een paar mijlpalen op een rij:
- Voorgeplakte en afwasbare soorten maakten behang praktischer voor keukens en kinderkamers.
- Vinyl op een papieren drager leverde een sterke, schrobvaste wand op.
- Vliesbehang draaide het plakproces om: lijm op de muur in plaats van op de baan, zonder inweektijd.
- Structuur- en overschilderbaar behang, zoals glasweefsel, maakte van behang een renovatiemateriaal.
Elke decennium had bovendien zijn eigen smaak, van uitbundige barokmotieven tot strakke geometrie. Veel van die patronen keren nu terug aan de muur, zoals je leest in het artikel over vintage en retro behang.
Behang nu: digitale druk en slimme dragers
Vandaag wordt een groot deel van het behang digitaal gedrukt. Daardoor kan een ontwerp in kleine oplage of zelfs op maat worden gemaakt, denk aan fotobehang met een eigen afbeelding op wandformaat. Tegelijk zijn de dragers sterk verbeterd: vlies scheurt niet snel, maskeert kleine oneffenheden en laat zich bij verwijdering droog van de muur trekken.
Het aanbod is daardoor breder dan ooit, van dunne papiertjes tot dikke structuurvliezen. Een overzicht van wat er nu allemaal bestaat, vind je in welke soorten behang er zijn, en wat er op dit moment populair is, lees je bij de actuele behangtrends. Twijfel je überhaupt tussen een rol of een kwast, dan helpt het artikel behang of verf je bij die keuze.
Veelgestelde vragen
Hoe oud is behang eigenlijk?
Bedrukt papier als wandversiering bestaat in Europa sinds ruwweg de zestiende eeuw. De voorlopers, zoals wandtapijten en beschilderde doeken, zijn nog veel ouder.
Waarom werd behang ooit zo populair?
Het was de betaalbare manier om een interieur kleur en status te geven. Toen machinale druk in de negentiende eeuw de prijs drukte, kon vrijwel ieder huishouden zich een behangen kamer veroorloven.
Is oud behang in een woning gevaarlijk?
Meestal niet, maar zeer oude lagen met felle kleuren kun je beter niet droog gaan schuren. Laat bij twijfel over de samenstelling een specialist meekijken en verwijder oude lagen zorgvuldig en met ventilatie.
Wat is het grootste verschil tussen oud en modern behang?
De drager en de druktechniek. Vroeger was behang puur papier met handmatige of machinale druk, nu domineren vliesdragers en digitale druk, waardoor behangen en verwijderen veel eenvoudiger zijn geworden.